مانند بسیاری از زنان افغان، فوزیه کوفی عضو برجستهء ولسی جرگهء افغانستان در مورد گفتگوها میان ایالات متحده امریکا و طالبان در بیرون از افغانستان، یک نگرانی عمده دارد، این که حقوق زنان که در ده سال گذشته با دشواری به دست آمده است، زیر پا نشوند.
کوفی در مصاحبهء تیلفونی به رادیو آزادی گفت که طبعیت سری گفتگوها نگرانی را در مورد شفافیت برقراری صلح در افغانستان جنگ زده به میان آورده است:
« اول این که پروسهء صلح شفاف نیست. دیگر این که این پروسهء همه شمول نیست، زیرا حکومت افغانستان و دیگر نهادهای غیر حکومتی به شمول سازمان های مدنی، حقوق بشر و حقوق زن درین پروسهء صلح شامل نیستند. ما در یک نوع بی اطلاعی به سر می بریم.»
طالبان که در رژیم شان در سال های 1996 تا 2001 زنان را از درس خواندن و کار کردن در بیرون از خانه منع کرده بودند، اخیراً از گفتگوهای برخوردار از حمایت واشنگتن پیشتیبانی کردند.
اما، آن ها در خبرنامهء که اخیراً نشر کردند، موقف شان را روشن ساختند، یعنی صرفاً با امریکاییان گفتگو می کنند نه با حکومت رییس جمهور افغانستان حامد کرزی.

کوفی به این باور است که بی میلی طالبان به انجام گفتگوها با حکومت افغانستان که به گفتهء او زمینهء تعلیم و کار را ظرف ده سال گذشته فراهم کرده است، این مساله را برملا می سازد که موقف ایشان در برابر برخورد با زنان تقریباً همان موقف قبلی است:
«به نظر می رسد که طالبان بسیار زیاد به ارزش های مدنی زنان مثل حق تعلیم و مشارکت سیاسی اجتماعی شان، زیاد توجه نمی کنند. این یک نگرانی نه بلکه یک واقعیت است.»
مشابهاً، طالبان تا اکنون روی موقف قبلی شان ایستادگی کرده اند: به گونهء مثال، تاسیس امارت اسلامی.

این که موقف طالبان در مورد برخورد با زنان همان موقف قبلی شان است یا این که آن را تغییر داده اند، به درستی روشن نیست. اما شاید برخورد طالبان در رژیم شان با زنان یادآور خاطراتیست که اکنون آن ها را نگران ساخته است.
مانند کوفی، تهمیه یک معلم مکتب دخترانه در کابل نگران است که شاید با برگشت طالبان خانه نشین شود.
او در صحبتش با رادیو آزادی نگرانی خود را این گونه بیان کرد:
« تقاضاهای طالبان همان تقاضاهای قبلی شان است. اگر ایشان در کابل یا ولایات دیگر تسلط پیدا کنند، زنان نخواهند توانست که به مکتب بروند یا کار کنند. ما تشویش داریم که زنان یک بار دیگر در خانه بنشینند.»

تهمینه یک خاطره اش را از زمان طالبان قصه می کند:
« من برای خواندن قرآن به مسجد می رفتم که یک موتر آنها آمد. طالبان با دره در پاهایم زدند، چون من چادری نپوشیده بودم. من یک چادر کلان در سرم داشتم. به من گفتن که باید بعد ازین چادری بپوشم.»
اما کوفی می گوید که دیگر آن روزها گذشته است. او به این باور است که زنان دیگر تحمل برگشتن به سال های گذشته را در قرن بیست و یکم ندارند:
« اگر شما حدود 55 درصد جامعه را از مشارکت در بخش های مختلف زندگی محروم بسازید، در حقیقت شما چرخ اجتماعی را نیمه فعال ساخته اید. من باور دارم که شما نمی توانید یک حکومت را بر زنان افغان تحمیل کنید زیرا اکنون آگاهی ایشان افزایش یافته است، آنان در مورد حقوق شان می دانند و می توانند در موارد مختلف صدایشان را بلند کنند و برای حصول اهداف شان مبارزه کنند.»

زحل یک محصل پوهنتون کابل با کوفی هم نظر است. او در صحبتش با رادیو آزادی گفت که رسیدن به یک راه حل مسالمت آمیز با طالبان ضروریست. اما به گفتهء او طالبان باید به حقوق زنان احترام بگذارند:
« اگر صلح برقرار نشود، باز هم هزاران فرد بیگناه کشته می شوند. اما طالبان باید قانون اساسی افغانستان و حقوق زنان را احترام کنند، روابط شان را با القاعده قطع کنند و در بازسازی افغانستان سهم بگیرند.»
برخی از ناظران به این باورند که برخورد سختگیرانهء طالبان در برابر زنان در زمان حاکمیت شان قسماً در انزوای ایشان در سطح بین المللی نقش داشت. به گفتهء ایشان، اکنون که طالبان مستقیماً با امریکاییان در تماس استند، نمی توانند نقش و حقوق زنان را در افغانستان نادیده بگیرند.

وحید مژده یکی ازین تحلیل گران است:
« طالبان نمی توانند زمان را به عقب برگردانند و بدون تردید مجبور خواهند بود بعضی از مسایل را مانند کار خانم ها و درس و تحصیل خانم ها را بپذیرند البته در چوکات محدودتری یعنی با حجاب اسلامی که همیشه روی آن تاکید کرده اند. اما اگر برین باور باشیم که مثلاً مانند امروز که دختران می توانند بروند به کشورهای خارجی برای مسابقات ورزشی بدون محرم و بعد هم از جریان مسابقات ورزشی شان فیلم برداری شود و مسایل ازین قبیل، فکر نمی کنم که طالبان چنین چیزی را بپذیرند.»

تحلیل گران می گویند: نکات نظر در مورد حفظ دست آوردهای ده ساله حکومت رییس جمهور کرزی در واشنگتن یک سان نیست، به طوری که برخی از نظامیان می گویند که هدف از حمله امریکا در سال 2001 میلادی به افغانستان برخورد سختگیرانهء طالبان با زنان افغان نبوده است، بلکه ایشان به هدف دستگیری و کشتن اسامه بن لادن به این کشور حمله کرده بودند.
اما سخنان عدهء دیگر از مقامات ارشد امریکایی مایهء دلگرمی زنان افغان می شود. به گونه مثال، هیلاری کلنتن وزیر خارجهء ایالات متحده امریکا سال گذشته در مصاحبهء اختصاصی خود با رادیو آزادی در شهر پراگ مرکز جمهوری چک گفت که واشنگتن از حقوق زنان افغانستان کاملاً حمایت می کند:
« من از وقار و زیبایی و تعهد زنان افغانستان بسیار خوشم آمده است. آن ها باید از سوی مردان خانواده ایشان مورد احترام قرار بگیرند. آنان شایسته این استند که حکومت فرصت های را برایشان فراهم کند و حقوق شان احترام شود و آنان سزاوار این استند که زندگی شان را خودشان انتخاب کنند.»

زنان افغان مطمین به نظر می رسند که می توانند نقش فعال و مثبت را در پروسهء برقراری صلح در افغانستان بازی کنند. کوفی می گوید: زنان می توانند از طریق تغییر ذهنیت ها درین پروسه سهم بارزی داشته باشند:
« من مطمین استم که مادر، خواهر و همسر یک طالب نمی خواهد که بردار، پسر و فرزندان شان در جنگ کشته شوند. ازین رو، ما پیام مادران افغانستان را انتقال می دهیم. زنان در افغانستان در هیچ نوع خونریزی، جنگ و ویرانی افغانستان دخیل نبوده اند،از اینرو می توانند پیام آوران صلح باشند. می توانند از طالبان و دیگر گروه های مسلح بخواهند که از جنگ دست بکشند مخصوصاً درین زمان که زمان جنگ نیست. فکر می کنم، وقت آن فرا رسیده است که ما از طریق گفتگوها موفق شویم.»

رادیو آزادی
2 دلو 1390